Türkiye mimarlık kültürüne katkı sunmak ve yapılı çevrenin niteliğini yükseltmek amacıyla 2002 yılında kurulan İstanbul Serbest Mimarlar Derneği, 2005 yılından bu yana düzenlediği S.O.S. İstanbul Mimarlık Öğrencilerine Açık Fikir Projesi Yarışması aracılığıyla öğrencileri İstanbul’un sorunlu, ihmal edilmiş veya dönüşüm potansiyeli taşıyan alanları için alternatif projeler geliştirmeye teşvik ediyor.

Bu yıl İstanbul Planlama Ajansı (İPA) desteğiyle “Harem Otogarının Geleceği” başlığıyla düzenlenen yarışma; İstanbul’un tarihsel ve kamusal açıdan önemli, ancak günümüzde işlevini büyük ölçüde yitirmiş alanlarından birini odağına alıyor. Yarışma, alanın kamusal yarar, ulaşım ilişkileri, tarihsel çevre, doğal eşikler ve mevcut kentsel dokuyla bütüncül bir ilişki kurularak nasıl yeniden ele alınabileceğini tartışmaya açıyor.

1970’li yılların başında işletmeye açılan ve TCDD mülkiyetinde bulunan Harem Otogarı, 2000’li yıllara kadar yoğun biçimde kullanılarak İstanbul’un Anadolu Yakası’ndaki önemli giriş noktalarından biri oldu. Film ve romanlarda bir “kapı mekanı” olarak yer edinen Harem; yalnızca bir ulaşım yapısı değil, aynı zamanda kentin toplumsal ve kültürel belleğinin önemli parçalarından biri haline geldi. Kentin büyümesi ve ulaşım güzergahlarının değişmesiyle birlikte otogara yönelik talep zaman içinde azaldı; tesis bugün de sınırlı sayıdaki sefer için hizmet vermeyi sürdürüyor.

Tarihi Yarımada, Pera ve Üsküdar arasındaki deniz kavşağının doğu kıyısında yer alan Harem Otogarı; Salacak kıyı bandının Selimiye Kışlası ve limanla buluştuğu noktada, Anadolu Yakası’nın güneybatı ucunda ve Tarihi Yarımada’nın tam karşısında konumlanıyor. Kara ve demir yolları açısından bir son nokta, deniz ulaşımı açısından ise bir başlangıç noktası niteliği taşıyan alan, stratejik konumuyla İstanbul için önemli kentsel potansiyeller barındırıyor.

Yarışmanın ana sorusunu, işlevi büyük ölçüde azalan bu değerli alanın kamusal yarar odağında nasıl yenilenebileceği oluşturuyor. Yarışmacılardan Harem Otogarı’nı yalnızca bulunduğu alan üzerinden değil; semt, ilçe, Boğaziçi ve metropol ölçeğinde ele almaları bekleniyor. İstanbul’da yaşayanların ve kenti ziyaret edenlerin alana erişiminin planlanması ve çeşitlendirilmesinin yanı sıra, alanın doğusundaki yoğun konut dokusunun mevcut sakinliğinin ve bölgenin doğal özelliklerinin gözetilmesi de önem taşıyor.

Yarışma kapsamında kamusal programların ve açık alan kullanımlarının ağırlıkta olduğu öneriler bekleniyor. Alandaki mevcut yapıların korunması, dönüştürülmesi veya kaldırılması yönündeki kararlar yarışmacılara bırakılırken; geliştirilecek projelerin mevcut düşük yapı yoğunluğunu koruması ve açık alan kullanımını önceliklendirmesi isteniyor. Ortaya çıkacak projelerin Harem Otogarı’nı zaman içinde dönüşebilen, yaşayan ve kentle güçlü ilişkiler kuran yeni bir kamusal odak olarak ele alması; alanın geleceğine ilişkin toplumsal tartışmaya özgün ve nitelikli tasarım yaklaşımlarıyla katkı sunması hedefleniyor.

Katılım Koşulları

Serbest, ulusal ve tek kademeli olan fikir yarışması; Türkiye ve KKTC’deki üniversitelerin Mimarlık, İç Mimarlık, Şehir ve Bölge Planlama, Peyzaj Mimarlığı ve Endüstriyel Tasarım gibi ilgili bölümlerinde, yarışmanın ilan edildiği tarihte lisans öğrencisi olan katılımcılara açık. Yarışmaya bireysel olarak ya da ekip halinde katılınabiliyor; ekip temsilcisinin Mimarlık Bölümü öğrencisi olması koşuluyla farklı disiplinlerden öğrenciler de ekiplerde yer alabiliyor. Jüri, disiplinler arası çalışmaları teşvik ediyor. Katılım ücretsiz ve projeler dijital ortamda teslim ediliyor.

Jüri

Danışman jüri üyeleri: Kurtul Erkmen (İstanbulSMD Yönetim Kurulu Başkanı), Ebru Ünver Karaer (İstanbulSMD Yönetim Kurulu Üyesi), Erhan Vural (İstanbulSMD Yönetim Kurulu Üyesi), Dilgün Saklar (İstanbulSMD Üyesi)

Asli jüri üyeleri: Burcu Göksoy (Mimar, Jüri Başkanı), Merve Gedik (Mimar), Pınar Kesim Aktaş (Mimar), Uğur Onur (Mimar), Cihan Sevindik (Mimar), Ertuğ Uçar (Mimar), Mert Üçer (Mimar)

Yedek jüri üyeleri: Yusuf Burak Dolu (Mimar), Sinan Tuncer (Mimar)

Raportör: Kübra Elif Durğun (Mimar)

Takvim

• Yarışmanın ilanı: 10 Eylül 2026
• Son soru sorma tarihi: 5 Ekim 2026, saat 23.59
• Yanıtların ilanı: 12 Ekim 2026
• Projelerin son teslim tarihi: 7 Aralık 2026, saat 17.00
• Kolokyum ve ödül töreni: Sonuçların ilanıyla birlikte açıklanacak

Ödüller

• 1. Ödül: 125.000 TL
• 2. Ödül: 100.000 TL
• 3. Ödül: 75.000 TL
• Eşdeğer Mansiyon (5 adet): Her biri 50.000 TL

Jüri değerlendirme sonuçlarının ilan edilmesinin ardından ödül ve mansiyon tutarları yarışmacılara en geç 30 gün içinde net olarak ödenecek; ekip olarak katılım sağlanması durumunda ödeme ekip temsilcisine yapılacak.

Yarışma şartnamesi ve pafta şablonuna bu bağlantıdan erişilebiliyor; sorular bu form aracılığıyla iletiliyor ve projeler bu adresten yükleniyor. Ayrıntılı bilgi için İstanbulSMD sayfası ziyaret edilebilir.