MIX Architecture imzalı TAFA Art Block Core Area; Tianjin Güzel Sanatlar Akademisi’nin çeperindeki yüzyıllık dokuyu yeniden kurarak eski fabrikalarla kırmızı tuğla ve korten çelikten yeni yapıları kemerin ortak ritminde buluşturuyor ve kamuya açık bir sanat bölgesine dönüştürüyor.

TAFA Sanat Bloğu Çekirdek Alanı, Tianjin Güzel Sanatlar Akademisi’nin (TAFA) batısında, yüzyıllık bir kentsel dokunun içinde yer alıyor; yaşla yıpranmış mekanlar, gerileyen sanayiler ve karmaşık bir mülkiyet hakları yumağıyla örülü bu bölgede atıl yapılar ve kaçak yapılaşma her yana dağılmış, mahallenin canlılığı ise giderek çeperlere doğru boşalmıştı. Tianjin Eye’ın tamamlanmasıyla Haihe Nehri’nin kültür ve turizm akışları Sancha Halici’nde toplandı; ancak el uzanımındaki bu eski kent, şehrin kalbinde yirmi otuz yıldır uykuya yatmış bir değer çukuru haline gelmişti. 2022’nin başında Tianjin’in Hebei Bölge Yönetimi ile Tianjin Güzel Sanatlar Akademisi, akademi yerleşkesinin geliştirilmesini ve çevresinin bütüncül biçimde iyileştirilmesini birlikte yürütmek üzere bir anlaşma imzaladı; böylece TAFA Sanat Bloğu kentsel yenileme projesi ortaya çıktı. Ne var ki gerçek dünyanın girift çelişkileri, alışılmış yenileme yaklaşımlarını birer birer boşa düşürüyordu.

Projenin önünü açan şey, uygulanabilir bir finansal mantık oldu. İşletmeci, bir finansal modelle uzun vadeli gelirlerin (sınai kiralama, mülk yönetimi vb.) yatırımı karşılamaya yeteceğini ve finansal dengenin yalnızca işletme yoluyla sağlanabileceğini ortaya koydu. Böylece “önce işletme” ilkesi projenin temel stratejisi haline geldi: program kurgusu ve mekansal sirkülasyon, inşaattan sonra uygulanan bir çözüm değil, tasarımın başlangıç noktasıydı. Tasarım ekibi eşzamanlı çalışarak tüm taraflarla birlikte mülkiyet haklarının birleştirilmesini, çok sayıda planlama rejiminin eşgüdümünü ve mekansal simülasyonu ilerletti; yönetim dağınık arsaların edinimini, rezervini ve bütünleştirilmesini yürütürken Tianjin Güzel Sanatlar Akademisi de yerleşke duvarlarını açtı. Burada mimar daha çok bir çevirmen ve bütünleştirici gibi iş gördü; asıl görevi bina tasarlamak değil, projeyi olanaklı kılan “tasarım ön koşullarını” kurmaktı.

Ön araştırmalar ilerledikçe işletmeci ve tasarım ekibi, “mahalle, yerleşke, gezi alanı ve topluluğu” birleştiren açık bir sanat bölgesi fikrini (dört bölgeli kaynaşma) önerdi. Vaziyet planı, Tianwei Yolu’nu törensel ana aks olarak alıyor; Sanma Yolu ile Diwei Yolu birlikte yaklaşık 800 metrelik L biçiminde bir sanat omurgası oluşturuyor; bu omurganın iki ucu, Haihe–Kuzey Kanalı ve yüzyıllık Zhongshan Yolu olmak üzere iki kültür-ticaret-turizm kuşağına bağlanarak “iki ana aks ve altı bölge”den oluşan bir mekansal yapı meydana getiriyor. Çekirdek alan, Tianwei Yolu ile güneydeki A Bölgesi ve kuzeydeki B Bölgesi olarak ikiye ayrılıyor. Projede küçük parsellerde “önce pilot uygulama” stratejisi benimsendi. İnşaat, A Bölgesi’nin en güney ucundaki sergi alanında başladı; Cumhuriyet dönemine ait eski bir konut, iki terk edilmiş fabrika ve sokağa bakan bir açık alan kullanılarak kentsel yenilemenin yöntemleri ve süreçleri (mülkiyet haklarının birleştirilmesi, koruma onarımı ve fabrika dönüşümü) sınandı. Ancak bunların işe yaradığı görüldükten sonra çekirdek alan bütünüyle hayata geçti.

Çekirdek alanda mimari işlevler arasındaki sınırlar, mekansal geçirgenlik ve melezleşme yoluyla çözülüyor. A Bölgesi; heykel, duvar resmi, özgün baskı ve daha başka akademi bölümlerini barındırıyor ve işlevler dıştan içe doğru dereceleniyor: sokağa bakan arayüz güçlü biçimde ticari, içeri doğru derinleştikçe eğitim işlevleri yoğunlaşıyor. Geçiş bölgesindeki yapılar, zemin katta ticaret, ikinci ve üçüncü katta eğitim olacak biçimde düşey bir melez modeli benimsiyor. Her yapının eğitim mekanları, yükseltilmiş geçitlerle birbirine bağlanıyor. İç meydanın kuzeyinde, korunarak onarılan eğitim fabrikası (I Yapısı) yer alıyor; doğusundaki büyük merdiven ikinci kattaki geçide çıkıyor, ardından kuzeydeki sokak cepheli yapının (G Yapısı) doğu yanındaki açık beton merdivenle yükselerek bütün bölgeyi yukarıdan izlemeye olanak tanıyor.

Tianwei Yolu’nun kuzeyinde, B Bölgesi’nin yeni sokak cepheli yapısı (K1 Yapısı) ticaret ile akademi müzesi işlevini aynı yatay düzlemde yan yana konumlandırıyor; biçimsel geçişe bir cam tuğla bağlantı aracılık ediyor. Onarılan Cumhuriyet dönemi yapısı, Deng Yingchao’nun eski yatakhanesi (K2 Yapısı) ise düşey olarak melezleştiriliyor; zemin katı ticarete dönüştürülüyor, ikinci katı akademi sergi salonu olarak hizmet veriyor. İki yapı yükseltilmiş bir geçitle birbirine dizilerek üç boyutlu bir gezinme rotası oluşturuyor. B Bölgesi’nin etkinlik meydanı görece içe dönük; doğusundaki akademi alçı heykel salonu meydana açılarak meydanı yerleşke mekanının dışa doğru bir uzantısı haline getiriyor. Meydanın kuzeyinde, başlangıçta üç katlı bir fabrika olan Küçük Kırmızı Bina (L Yapısı) yer alıyor; doğu zemin katı yıkılıp açılarak kuzey–güney doğrultusunda bir geçit oluşturuluyor ve kemerli bir revakla çevredeki mahalleye bağlanıyor. İşlevsel melezleşme ve mekansal geçirgenlik, bölgeyi akademinin eğitim ve sergilerini, mahallenin gündelik yaşamını, rastlantısal gezinmeleri ve kasıtlı duraksamaları bir arada tutan bir kaba dönüştürüyor.

Bölge çok sayıda ve her biri birbirinden farklı yapı barındırdığı için görsel düzenin bütünlüğü büyük önem taşıyor. Kırmızı, bölgenin en çarpıcı kimlik ögesi. Beiyang ve modern üslupların harmanlandığı yeni yapılar ile yenilenip genişletilen eski fabrikalar, eski ve yeni kırmızı tuğlanın dokusuyla bölgenin genel tonunu kuruyor; gri tuğla ise dengeyi sağlayan tarihsel bir renk olarak araya örülüyor. Kahverengi tonda kortençelik yaygın biçimde kullanılıyor ve güçlü kütle etkisiyle kırmızı kimliği daha da pekiştiriyor. Kemer, çoğu yapının biçimsel motifi; klasik esinli kırmızı tuğla kemerlerden brüt beton modern kemerlere uzanan, farklı tektonik mantıklara sahip kemerler benzer bir ritimle yineleniyor ve üslup ile yapım dönemi bakımından ayrışan yapıları tek bir bütüne dikiyor.

Sonunda zaman, farklı ögeleri birbiriyle kaynaştırıyor. Kortençeliğin kırmızı tuğlayla buluştuğu yerde pas koyulaşıyor, tuğlanın tonu yumuşuyor; kahverengi, yıllar içinde aşı kırmızısıyla uyum bulacak. A Bölgesi’nde, birbirine paralel iki kırmızı tuğla eski fabrikanın (toplu olarak H Yapısı) yaşlı ahşap çatı makasları, eğitim mekanının gereksinimlerini karşılamak üzere bütün halinde yükseltiliyor ve iki yapı, ortada yeni inşa edilen siyah, çift eğimli, çelik çerçeveli tam boy bir galeriyle birleştiriliyor; üstten gelen gün ışığı ve farklı yönlerden düşen eğik ışık, yaşlı kırmızı tuğla duvarların üzerinde ışık ve gölgeyi ağır ağır dolaştırıyor. Ziyaretçiler aralarından geçerken iki yanda öğrenciler ve öğretmenler üretiyor; zaman, eski ile yeninin, ışık ile gölgenin iç içe geçişinde yayılıyor. B Bölgesi’ndeki Küçük Kırmızı Bina’nın (L Yapısı) yenilenmesinde ikinci ve üçüncü kat balkonları kaldırılıyor; beton kiriş ve döşemelerin açıkta bırakılan kesitleri özgün yapım izlerini koruyor ve yeni eklenen hatıllar ve lentolarla birlikte cepheyi yeniden kuruyor, zamanın bıraktığı izleri gösteriyor. Mimari geçmişini gizlemiyor; tam tersine zamanı görünür kılıyor. Bölgenin bütünlüğü katı bir tasarım kuralından değil, zamana karşı paylaşılan bir tutumdan doğuyor ve kendine özgü bir mekansal atmosfer yaratıyor.

Temmuz 2025’te çekirdek alan kamuya açıldı. İnsanlar bölgede bir parkta yürür gibi dolaşıyor, komşu sakinler burayı kapılarının önündeki bir arka bahçe gibi benimsiyor; yürümek, oturmak ve sergi gezmek gündelik yaşama karışıyor. Tianjin Güzel Sanatlar Akademisi’nin “kamusal estetik eğitim” ideali burada özgürleşiyor: öğrenciler sokağa bakan atölyelerde üretiyor ve yapıtları hemen bölgenin kamusal mekanlarına ve vitrinlerine akıyor; sanat fildişi kuleden iniyor, herkesin erişebileceği biçimde gündelik yaşamın bir parçası haline geliyor. Dört bölgenin kaynaşması tek seferlik bir tasarımın sonucu değil, gündelik kullanım içinde biçimleniyor.

Kentsel yenileme çoğu zaman cephe yenilemesine ya da işlev değişimine indirgeniyor. TAFA Sanat Bloğu Çekirdek Alanı başka bir anlayış öneriyor: Kentsel yenilemenin asıl meselesi fiziksel mekanın dönüştürülmesi değil, işlevsel çöküş ve iç içe geçmiş çelişkilerle örülü eski kentsel dokunun üzerinde toplumun, ekonominin ve kültürün sürdürülebilir bir döngü halinde yeniden dokunması. Bu, uygulanabilirliği güvence altına alacak bir işletme mantığını, kaynakları serbest bırakacak kurumsal açılımları ve bölgenin kendi ekolojisini yavaşça oluşturması için zaman gerektiriyor. TAFA Sanat Bloğu Çekirdek Alanı böylece yanıtını veriyor: Kentsel yenilemenin derinliği, mevcut sınırları ne kadar çözdüğüne bağlı. Sınırlar çözüldüğünde geriye duvarsız bir akademi ve kamuya ait, açık bir sanat bölgesi kalıyor.