Nilüfer Kozikoğlu küratörlüğünde gerçekleşen Adana Mimarlık Festivali, bu yıl “kurmaca” teması etrafında mimarlığın farklı disiplinlerle kurduğu ilişkileri yapı ve malzeme hikayeleri üzerinden tartışmaya açtı. Günümüz mimarlık disiplini etrafında kesintisiz bir etkileşim kurmak amacıyla ulusal mimarlık ortamının önde gelen seslerini her yıl bir araya getiren Adana Mimarlık Festivali, Celal Abdi Güzer rehberliğinde gerçekleşen üçüncü edisyonunda mimarları, tasarımcıları, sanatçıları, akademisyenleri ve farklı disiplinlerden, coğrafyalardan, kuşaklardan yeni diyaloglara alan açtı.

Bu yıl festivalin küratörlüğünü üstlenen Nilüfer Kozikoğlu tarafından belirlenen “kurmaca” teması, mimarlığı yalnızca yapı üretimi üzerinden değil, hayal gücü, anlatı, malzeme ve yapma biçimleri arasındaki ilişkiler üzerinden ele aldı. Mimarlık tarihinin kopyalar ve tekrarlarla kurduğu ilişkiye dikkat çeken küratoryal yaklaşım, özellikle yapay zeka çağında özgün üretimin olanaklarını sorgularken adaptasyon, dönüşüm, yansıtma ve kompozisyon gibi farklı türetme biçimlerine işaret etti. Kurmaca, hem hayal edilen hem de bir araya getirilerek inşa edilen dünyalara gönderme yaparken, çocukların yapı bloklarıyla oynadığı oyunlarda olduğu gibi deneme yanılma ve hayal gücü aracılığıyla yeni olasılıkların araştırılmasına ilgi çekti. Festival boyunca gerçekleşen konuşmalar, atölyeler, sergiler ve enstalasyonlar da bu yaklaşımı farklı ölçeklerde ve üretim biçimlerinde görünür kıldı.

Kentin merkezindeki endüstriyel miras yapı kompleksi Adana Müzesi, festivalin üç günlük programına yalnızca ev sahipliği yapmakla kalmadı, aynı zamanda güçlü bir bağlam sundu. Endüstriyel geçmişin izleri ile bölgenin binlerce yıllık arkeolojik birikiminin yan yana geldiği bu özgün ortam, festivalin farklı dönemleri, disiplinleri ve üretim biçimlerini buluşturan kurgusunun bir parçası oldu. Festivalin iki güne yayılan konuşma programı, alışılmış konferans formatının ötesine geçerek farklı bakış açılarını yan yana getiren sohbetler biçiminde kurgulandı. İkili diyalog üzerine şekillenen kurmaca oturumlarda orijinal içerikler paylaşıldı. Oturumlar mimarlıkta kompleksite ve 9 kare problemi ile hazır bileşenli konut projelerini aktaran Eren Çıracı ve uluslararası yerleştirme projelerinde özgün malzeme/strüktür tanımlarını paylaşan Oral Göktaş’ın sohbeti ile başladı; peyzajı yapı cephesine taşıyan projelerini aktaran Deniz Aslan’ın öğrencisi olarak mimarlık kariyerine başlayan şimdi ZHA bünyesinde kendisi ile iş birliği yapan Gizem Muhtaroğlu ise ZHA proje örnekleri ile stüdyonun güncel proje yaklaşımlarını yüksek proje hacmine rağmen mimarlık zanaati anlayışını aktardı. Celal Abdi Güzer ile Murat Tabanlıoğlu’nun daha önce sergilenmemiş projeleri paylaşması ve ardından Han Tümertekin ve Zeynep Tümertekin’in projelerde kuşaklar arası kesişimlerini aktarmaları heyecan vericiydi. New York’tan çevrimiçi katılan Gökhan Kodalak’ın “dünya kurmaca” üzerine düşüncelerini ve Gökhan Karakuş’un mekansal zeka ve düşünme üzerine araştırmalarını ilk kez paylaştığı sohbete uzanan farklı içerikler yer aldı. Ozan Ertuğ ve Pınar Ongun yapay zeka ile ürettikleri projelerle enstalasyonlarını sunarken; Melis Varkal da kamusal alan odaklı projelerini, Ali Özler’in sunduğu Adana evleriyle aynı oturumda değerlendirdi. Birlikte üretmeye farklı bir bakış açısı ise inşaat mühendisi Ahmet Topbaş ve iç mimar/tasarımcı Murat Sökün’ün ahşap yapıları üzerine malzeme ve strüktür hikayelerinden geldi. Sinan İzgi ve Erhan İşözen’in kentsel tasarım odaklı oturumundan; Hazal Yılmaz ve Kesra Mansuri’nin mimari tasarımda dijital fabrikasyon tekniklerine uzanan sunumları ile birbirinden farklı konular ele alındı.

Festivalin son günü Aydan Volkan ve Pınar Gökbayrak’ın festivalin “kurmaca” temasına karşı çıktıkları sohbet, Sedat Bayrak’ın Nevzat Sayın’a yönelttiği sorular ile devam etti. Hasan Çalışlar ve Beril Baykam Paksoy’un mimarlıkta prefabrikasyon üzerine sohbet gerçekleştirirken; yakın zamanda ortakları ile birlikte kitaplar yayınlar Kerem Erginoğlu ve Ali Dostoğlu, mimar kimliği üzerine ortak bir paydada buluştu. Akademisyenler Prof. Dr. Lale Özgenel ve Doç. Dr. Seda Çardak ise arı evleri üzerinden ele aldığı kırsalda dönüşüm konusu ve Ömer Selçuk Baz ile Ahmet Doğu İpek’in mimar ve sanatçı olarak birlikte gerçekleştirdikleri çalışmaları anlattıkları kapanış sohbeti de dahil olmak üzere, festivaldeki her oturum, daha önce sahnede paylaşılmamış konulara, projelere ve araştırmalara yer vermesiyle özgün bir içerik sundu.

Festivalin disiplinlerarası yaklaşımı, konuşmaların içeriğine olduğu kadar izleyici profiline de yansıdı. Nezih Başgelen ve Heval Zeliha Yüksel’in arkeolog-mimar ilişkisini ele aldıkları sohbet ile Buket Uzuner ve Banu Uçak’ın edebiyat ve mimarlıkta “kurmaca” kavramının karşılıklarını tartıştıkları oturum gibi farklı disiplinleri buluşturan karşılaşmalar, programın mimarlık çevresinin ötesine ulaşmasını sağladı. Adana ve çevre illerden mimarlar ve mimarlık öğrencilerinin yanı sıra farklı sektörlerden profesyoneller de konuşmaları takip etmek, sergileri ve enstalasyonları ziyaret etmek üzere festivalde bir araya geldi. İki güne yayılan yoğun konuşma programının yarattığı dinamizm, sohbetlere gösterilen ilginin canlı kalmasını ve festival alanında sürekli bir etkileşim ortamı oluşmasını sağladı.

Konuşmaların ardından geleneksel soru-cevap bölümleri yerine, katılımcıların davetli konuşmacılarla festival alanında oluşturulan farklı açık ve yarı açık alanlarda doğrudan iletişim kurabilecekleri bir ortam oluşturulması tercih edildi. Böylece yoğun programın akışı korunurken, özellikle Adana ve çevre illerden gelen öğrencilerin konuşmacılarla birebir tanışmaları, sorularını yöneltmeleri ve fikir alışverişinde bulunmalarına, kitap imzalatmalarına imkan sağlandı. Festivalin farklı disiplinlerden isimleri bir araya getiren yapısı, sahnedeki sohbetlerin festival alanında da devam etmesine olanak tanıdı.

Konuşma programına eşlik eden atölyeler, sergiler ve enstalasyonlar ise “kurmaca” temasını fiziksel ve dijital üretimler aracılığıyla mekana taşıdı. Prof. Dr. Celal Abdi Güzer tarafından davet edilen mimar ve sanatçıların hayal ettikleri kentleri bir araya getiren “Kurmaca Kentler” sergisi, kentin farklı olasılıklarına ilişkin görsel anlatılara yer verdi. İlerleyen dönemde bir kitap projesine dönüştürülmesi planlanan sergi, mimarlık ve sanatın hayal gücüyle kurduğu kent tasavvurlarını ortak bir zeminde buluşturdu.

Küratör Nilüfer Kozikoğlu tarafından tasarlanan ve Kambeton iş birliğiyle prefabrik beton çit elemanlarından üretilen NUMA pavyonu, sınırlar ve diyalog üzerine düşünmeye davet eden, malzeme ve strüktürün farklı bir araya geliş biçimlerini araştıran oyuncu bir mimari düzenleme olarak festival alanında yer aldı.

Genç mimarların Adana ve müze bağlamında geliştirdikleri görsel üretimler, dijital deneyimler ve tasarım odaklı çalışmalar da festivalin çok katmanlı yapısına katkıda bulundu. Bu çalışmalar arasında Ediz Demirel ve Burcu Kayhan liderliğindeki genç bir ekibin AutoCAD ortamında çizdiği Adana minyatürü ve Leyla İlman’ın yapı-oyun bloklarından hareketle katılımcıları kendi özgün tasarımlarını oluşturmaya davet eden DESIGN KULTUR adlı interaktif oyunu yer aldı. İpek Kuran ve Ege Alp Esassolak yürütücülüğündeki TopoLogic atölyesinde katılımcılar kendi dijital dünyalarını oluştururken, HENOSIS atölyesinde EEG cihazları ve akıllı saatler aracılığıyla toplanan biyolojik veriler görüntü ve sese dönüştürülerek mekansal bir deneyim olarak sunuldu.

Festival öncesinde Özge Tektaş Baykal yürütücülüğünde, Zümra Hacıoğlu’nun temsilinde gerçekleşen RE:Matter atölyesinde katılımcılar atıklardan kendi biyoplastik malzemelerini üretti ve ortaya çıkan çalışmalar festival süresince sergilendi. OpenFields kurucusu Prof. Dr. Zeynep Aksöz Balzar’ın yürüttüğü atölyede ise yapay zeka ile hasır dokuma teknikleri bir araya geldi; ortaya çıkan dokumalar festival alanında yerini aldı. Adana merkezli Solidified Design kurucuları İnana Abdulli ve Kesra Mansuri’nin yürüttüğü Füniküler atölyesinde katılımcılar kolektif olarak bir tonoz inşa ederken kumaş, ip ve alçıyla yerçekiminin etkisi altında farklı tonoz geometrileri oluşturarak malzeme, strüktür ve mekan ilişkilerini araştırdı. Festival kapsamında düzenlenen “120 SAAT | ADANA’da bir PAZAR: Öğrenci Mimari Fikir Projesi Yarışması” da genç mimar adaylarının Adana’nın kentsel belleği ve kamusal mekanları üzerine geliştirdikleri fikirleri görünür kıldı. Sergilenme ödülüne değer görülen sekiz finalist proje festivalde yer alırken, üç eşdeğer birincilik ödülünün sahipleri festival sırasında düzenlenen ödül töreninde ilk kez açıklandı. Festival boyunca program Ece Duran tarafından görselleştirilen oyun temalı etkinlik haritası ile takip edilirken, Sunay Paşaoğlu ve -insula ekibi tarafından oluşturulan, Adana’nın önemli yapılarının bir araya getiren festivalin grafik dili ise kurmaca temasını destekledi.

Organizasyon Mimarlar Odası Adana Şubesi yönetim kurulu başkanı Canan Aksu, başkan yardımcısı Serhat Çalık, sayman Bora Işık, sekreter Nesrin Akdoğan, üyeler Erdem Çınkıl, Hakan Kısacık, Rukiye Tüter; ve yedek yönetim kurul üyeleri Işıl Kurt, Neslihan Coşkun, Aleyna Kıraç, Ecem Kara ve Abdullah Kaycıoğlu tarafından seksenden fazla gönüllü mimarlık öğrencisi ile birlikte yürütüldü. Atölye koordinasyonunu İnana Abdulli, Şenel Sena Eşidir ile yürütürken, Urban Atölye’den Deniz Karabekiroğlu Yücer küratör yardımcısı olarak görev aldı. Mimarlığı kendi sınırları içinde tanımlamak yerine daha geniş bir kültürel bağlamda ele alan 3. Adana Mimarlık Festivali, farklı disiplinlerin, kuşakların ve üretim biçimlerinin yan yana gelebildiği bir karşılaşma ortamı sundu. Üç gün boyunca devam eden etkinlikler, sohbetler, deneysel çalışmalar ve mekansal üretimler aracılığıyla “kurmaca”, yalnızca festivalin teması olarak değil, düşünmenin, üretmenin ve birlikte yeni olasılıklar hayal etmenin bir aracı olarak ele alındı. Protekno Mühendislik ve Saytek Mühendislik ana sponsorluğunda, Aspen, Kambeton, Zahit Aluminyum ve Samet sponsorluğunda ve Binat Mimarlık Medya Grubu’nun medya sponsorluğunda gerçekleşen festival hakkında ayrıntılı bilgiye festivalin web adresinden ve festivalin Instagram hesabı @adanamimarlikfest’ten ulaşabilirsiniz.