Toprak ve Tezek: Güney Kafkasya’da Biyotik Mimari LINA Fellows Arasında

Ecem Sarıçayır, Bart Feberwee, Hacer Bozkurt ve Zafer Altınkaya’nın yürüttüğü “Toprak ve Tezek: Güney Kafkasya’da Biyotik Mimari” projesi, Avrupa mimarlık platformu LINA’nın 2026 açık çağrısına gelen 464 başvuru arasından LINA Spotlight Fellows’a seçildi.

Avrupa Birliği’nin Yaratıcı Avrupa Programı kapsamında desteklenen LINA, mimarlık ile mekan kültürüyle ilişkili alanların kesişiminde çalışan yeni nesil uygulayıcıları ve düşünürleri ilgili kurumlarla buluşturan bir ağ. Platformun 26 Mayıs-3 Ağustos tarihleri arasında açık kalan çağrısına yapılan 464 başvuru arasından seçilen projelerden biri de “Toprak ve Tezek: Güney Kafkasya’da Biyotik Mimari” oldu. Mimarlık tarihi, siyaset teorisi, mimari görselleştirme ve toplulukla çalışma alanlarını bir araya getiren proje ekibinde Ecem Sarıçayır ve Bart Feberwee’nin yanı sıra sanatçı ve fotoğrafçı Hacer Bozkurt ile Zafer Altınkaya yer alıyor. Proje; mekansal düzenleme, ses ve video yerleştirmeleri, fotoğraf ve dijital arşiv aracılığıyla bölgede insanlar ve diğer türler arasındaki birlikte yaşam deneyimi ve pratikleri üzerine yeni sorular sormayı amaçlıyor.

Proje, farklı halkların ve türlerin yaşadığı Güney Kafkasya’nın geleneksel bir mekansal yöntemi olan tezek yapımını, bölgenin bir parçası olan Kuzeydoğu Türkiye’den örneklerle ele alıyor. Ekip, insan, hayvan ve bitki yaşamları arasındaki birlikte yaşama pratiğini görünür kılarken, küresel kapitalist düzene eklemlenme süreci ve demografinin, türlerin ve malzemelerin geçmişte yaşanan ve bugün de süren tekdüzeleşmesiyle yok olmaya yüz tutan bu pratiği belgeliyor ve arşivliyor. Araştırma ekibi, tezek yapımının malzeme, tasarım ve mirasın kesiştiği, geleceğe yönelik bir yöntem olma potansiyelini de sorguluyor.

Grubu temsilen Ecem Sarıçayır, 2026 UNESCO-UIA Dünya Mimarlık Başkenti Barselona’da Fundació Mies van der Rohe’nin LINA ile birlikte düzenlediği foruma katılarak projeyi platformun üye kurumlarına tanıttı. Araştırma sürecinde deneysel olarak ürettikleri tezek tuğlalarından birini Barselona Pavyonu’nda sergileyen ekip, önümüzdeki yıl boyunca projeyi geliştirmeyi ve sergilemeyi planlıyor. Projenin bir versiyonu daha önce 2022 Uluslararası Rotterdam Mimarlık Bienali’nde (IABR) sergilenmişti. Sergide, Hollanda’da yeniden üretilip ölçeklendirilmiş bir tezek kulesinin yanı sıra Kars’ta özgün ölçeğinde üretilen bir tezek kulesinin ve toprak damlı evlerle tezek kulelerinin yer aldığı bölge fotoğrafları yer alıyordu. Sarıçayır ve Bozkurt, daha önce Salt Araştırma Fonu kapsamında desteklenen farklı projelerde de Türkiye ve Kuzeydoğu Anadolu’da mimarlık, tasarım ve toplum üzerine araştırma ve sergiler üretti. Ayrıntılı bilgi için projenin LINA sayfası ziyaret edilebilir.