PRA (Project for Research & Architecture) tarafından tasarlanan Chun’an Distillery; Angus Dundee Distillers’ın İskoçya dışındaki ilk üretim tesisini Qiandao Gölü kıyısındaki uzak bir yarımadaya yerleştirerek geleneksel Hui mimarisinin boşluk-doluluk dengesini ve viski olgunlaşmasının yavaş ritmini, dövme toprak duvarlar ile yükselip alçalan dört çatının diline taşıyor.

Chun’an Distillery, Angus Dundee Distillers’ın İskoçya dışındaki ilk üretim tesisi olarak Çin’in doğusunda, ulusal ölçekte koruma altına alınmış bir tatlı su rezervuarı olan Qiandao Gölü kıyısında, Zhejiang eyaletinin Chun’an ilçesindeki uzak bir yarımadada yer alıyor. PRA, 2022 yılının başında, şirketin köklü tarihine işlenecek bir kilometre taşı niteliğindeki bu tesisi tasarlamak üzere görevlendirildi. Gölün el değmemiş suları damıtımevi için yalnızca etkileyici bir fon oluşturmuyor, aynı zamanda projenin hikayesinin ve üretiminin ayrılmaz bir parçası olarak iş görüyor.

Zhejiang ve Qiandao Gölü çevresindeki kadim kentler, zengin bir miras detayı ve Hui üslubunun en saf örnekleriyle öne çıkıyor. Beyaz duvarları, aşağı doğru süzülen koyu saçakları ve sık, kıvrımlı koridorlarıyla bilinen bu mimari üslup, grafik açıdan güçlü ama bir o kadar da ölçülü bir “zarif düzensizlik” taşıyor. Bu üslupta Çin mimarisi, beyazın felsefi boşluğunu ve siyahın doluluğunu karşılıklı olarak güçlendiriyor; boşluğun ifadesi, doldurulanın kendisi kadar önemli hale geliyor. Boş mekan, etkinlik alanlarının arasında dolaşarak içteki canlılığı gizleyen makro bir yavaşlık duygusu yaratıyor.

Tasarım araştırmasının erken aşamalarında PRA, Çin mimarisinin ara mekana duyduğu ilginin, viski üretimine özgü sabır ve süreçle kurduğu kendine has ilişkiye odaklandı. Toplumun ürettiğini bağlamına oturtan şey, bu kadim geçitler ve avlular arasında akan yaşamın kendisi. Viskinin olgunlaşma sürecindeki içkin ritim de, viski tutkunlarının keyfini sürdüğü “aradaki zamana” yönelik öğrenilmiş bir takdirden besleniyor.

PRA’nın bu projedeki niyeti, zamansız bir zanaata duyulan takdiri, doğanın içinde olmanın getirdiği kaçınılmaz yavaşlığı ve Batı’nın viski geleneğiyle Asya’daki mimari yankı arayışı arasındaki dengeyi görünür kılmak.

Yükselip alçalan dört çatı, hem kendi içinde özgün hem de tek bir bütün gibi davranarak üretim ile deneyim arasında ayırt edilemez bir birlik kuruyor. Toprak ve bakır tonlu çatı çizgilerinin sade duvarları ardında gizlenen zanaat ve sosyalleşme cepleri, ancak dolaşarak keşfedilebiliyor. Açık hava koridorları avlulara açılıyor, ardından yeniden koridorlara, oradan da tekrar avlulara daralıyor. Tasarımın her parçası ziyaretçiyi dağ manzaralarının, dingin göl sularının, yerel bahçe dokusunun ve su düzenlemelerinin bir parçası olarak konumlandırmayı amaçlıyor.

Kazıdan çıkan 3.000 metreküp toprağın dövme toprak (rammed earth) duvarlara dönüştürülerek yeniden değerlendirilmesi, projenin kritik bir sürdürülebilir yapı bileşeni oldu. Görünür toprağın her katmanına sinen ve katmanların üst üste sıkıştırılmasıyla ortaya çıkan işçilik, viski yapımı ile mimariyi birleştiren zamanın yavaşlığını bir kez daha anlatıyor.

Kadim Hui mimarisinde olduğu gibi, bu projenin güzelliği de keşfin katmanlanmasında ve formun genel sadeliğinde yatıyor. Yapının geniş çatı çizgileri, çevresini saran dağların dansına katılıyor. Doğal peyzajına saygılı biçimde kurgulanan proje, bağlamıyla uyum arıyor; formu suya doğru alçalan baskın dağ sırtıyla hizalanırken yapı teknolojisi pragmatik kalmayı sürdürüyor. Amaç, ziyaretçiyi sanki orada hep varmış gibi bir zamansızlık izlenimine doğru çekmek.

PRA ortağı Kirk Mazzeo projeyi şöyle anlatıyor: “Bir yerin hikayesini büyütebildiğimiz projelerden gerçekten keyif alıyorum. Bu yerin yerel topluluktaki zengin tarihini bilmek, işimizi tam da doğru nedenlerle hassas kılıyor. Bu tarihe anlamlı bir biçimde katkıda bulunduğumuzda, çevredeki kentlerin sakinleri mahallelerinin niteliğine bir şey kattığımız sonucuna varıyor; bu da bizi gururlandırıyor.”