Tetsuo Kobori Architects tarafından tasarlanan Common Nexus (ComoNe); kafur ağaçlarının yeşiline gömülen tek katlı kütlesi, programının büyük bölümünü yer altına alan kurgusu ve zeminden yukarı kıvrılan çatısının oluşturduğu çim bir meydanıyla Nagoya’da üniversite ile kenti buluşturan bir “bilgi peyzajı” kuruyor.

Common Nexus (ComoNe), Tokai National Higher Education and Research System tarafından bilgi ve yeniliğin ortak alanı (commons) olarak, üniversite ile toplum arasında, insanlar arasında ve geçmiş ile gelecek arasında bağlar kuran bir yer olarak tasarlandı; ekip projeye 2021’de düzenlenen bir yarışmayla seçildi. Zemin kotundan ve metrodan erişilen yapı, yalnızca Nagoya ve Gifu üniversitelerinin öğrenci, akademisyen ve çalışanları için değil; yerel toplum, çocuklar, şirketler ve sanatçılar için de bir buluşma yeri. Amaç, diyalog ve sorgulamanın doğal biçimde belirdiği bir “bilgi peyzajı” kurmak ve geleneksel üniversite mekanlarından fazlasını sunan açık bir ortam oluşturmaktı.

Tasarıma başlamadan önce mimar Tetsuo Kobori, Higashiyama Kampüsü’nde Fumihiko Maki’nin 1960’ta tasarladığı Toyoda Oditoryumu’nun önünde durdu. Oditoryumdan yayılan eğimli çimenliğin ötesinde kafur ağaçlarıyla yumuşakça çerçevelenen proje meydanı, onun ardında kütüphane, daha da uzakta ise Nagoya ve Gifu’ya uzanan peyzaj görünüyordu. Çok sayıda insanın toplanıp her birinin kendine rahat bir köşe bulabildiği bu meydanın açıklığı, kampüsün belki de en değerli mimari niteliği olarak değerlendirildi; Maki’nin oditoryumdan uzanan güçlü eksenel vizyonuyla birlikte, ComoNe’nin çatı meydanından görülen manzaranın hem oditoryumu hem de önünde açılan çimenliği kucaklaması amaçlandı.

Yapı, kafur ağaçlarının yeşiliyle sarılan tek katlı bir strüktür olarak kurgulanıyor; odaların ve program mekanlarının çoğu ise karbonsuzlaştırma dahil çevresel sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda yer altına yerleştiriliyor. Otobüs durağı, metro istasyonu ve Toyoda Oditoryumu ile kütüphanenin doğu-batı hizası arasındaki ilişkiler gözetilerek mimarinin zemin düzlemiyle olabildiğince uyumlanması hedeflendi; geleneksel olarak kuzey-güney ekseninde ayrılan beşeri bilimler ile fen bilimlerinin iç içe geçip daha akışkan biçimde etkileşebileceği bir ara bölge oluşturuldu.

İçeride, zeminden yukarı doğru soyulurcasına kalkan bir çatının oluşturduğu yüksek yan ışıklıklar; kafur ağaçlarından süzülen benekli gün ışığının ve esintinin yer altı mekanlarına kadar ulaşmasını sağlıyor. Çatının kendisi ise öğrencilerin ve yerel halkın sosyalleşip dinlenebildiği, hafifçe eğimli yarım boru biçimli çim bir meydana dönüşüyor. Zemin kat ve bodrum; metro girişine ve kütüphaneye doğrudan geçiş veren bir pasajla bağlanan, görsel olarak sürekli tek bir mekan olarak düzenleniyor. Plan boyunca çatıya yerleştirilen bir dizi çökertilmiş bahçe, ışığı iç mekanın derinliklerine taşıyor. Böylece insan akışının doğrusal güzergahlara hapsolmadığı, üç boyutlu olarak kesiştiği ve kentin katmanlı karmaşıklığı ile genişliğini çağrıştıran bir mekan hedeflendi.

Yer altındaki hol ve büyük merdiven çevresindeki alanlar seminer, söyleşi ve etkinliklere ev sahipliği yapıyor; atrium koridoru boyunca araştırmacılar ve sanatçılar çalışmalarını sergileyip ziyaretçilerle diyalog kuruyor ve neredeyse her gün atölye ile değişim programları düzenleniyor. Yapı ayrıca bir dijital fabrikasyon stüdyosu ve bir galeri barındırıyor. Zemin katta, mekan boyunca labirentimsi biçimde yerleşen öğrenme commons’ı merkezi pasaja bakıyor ve hem öğrencilere hem yerel halka açık. Yapının dış kenarı boyunca ise farklı etkinliklere olanak tanıyan, zemine bakan veranda benzeri mekanlar oluşturuldu. Görüş hatları ve ortak bir varlık duygusu, zemin kat ile bodrum ve iç ile dış arasında ince bir süreklilik kuruyor.

Sonuçta programlanmamış ve atanmamış bu mekan cepleri herkese ait yerlere dönüşüyor; hem kişisel hem kolektif, bir an için bireylerce sahiplenilen ama kimseye ait olmayan yerler. Bilgi ve yaratıcılığın gün be gün biçimlendiği bu ortak alanın; ortak üretim, bağ ve yenilik için bir merkez olarak sıcak ve açık bir atmosfer oluşturması amaçlanıyor.