Yalın Mimarlık ve SCRA Mimarlık tarafından tasarlanan Konya Meydan Evleri ve Velespit Müzesi; geleneksel konut mimarisini betonarme yapı tekniğiyle yeniden üretilmiş olan mevcut dokuyu, özgün ahşap karkas müdahalelerle yıkmadan dönüştürürken Konya’nın asırlık bisiklet kültürünü de görünür kılan bir mimari “ileri dönüşüm” örneği sunuyor.

Konya Meydan Evleri, 1955 yılına kadar bölgede yer alan geleneksel Konya evleri ve mahalle dokusuna referansla 2005 yılında inşa edilen 13 betonarme yapıdan oluşuyor. Uzun yıllar çeşitli sivil toplum kuruluşlarına ve belediyenin farklı birimlerine ev sahipliği yapan bu yapılar grubu, Türkiye mimarlık pratiğinde sıkça rastlanan bir yaklaşımın, yani tarihsel morfolojiyi betonarmeyle taklit ederek yeniden üretmenin bir sonucu olarak okunabiliyor. Ancak bu yerleşim karakteri ve kurduğu ilişkiler, zaman içinde hem mimari hem de kentsel anlamda sınırlı bir karşılık üretti.

Konya Büyükşehir Belediyesi, bölgenin yeniden kent yaşantısına canlı biçimde bağlanması ve gündelik hayatın etkin bir parçası olması fikriyle Yalın Mimarlık’a başvurdu. Projenin temel meselesi, mevcut imitasyon yapıların varlığını kabul ederek bunların etrafında tutarlı ve sürdürülebilir bir kamusal örüntü oluşturmaktı; alanın çevresindeki koruma altındaki yapılarla ilişki kurmak ise projeye tarihi çevre içinde hareket etme hassasiyetini ekledi.

Süreç içinde yapısal programların, yoğunlukların ve dağılımların geliştirilmesi dahil pek çok konuda etütler yapıldı; gelinen son noktada çeşitli ticari birimler, yeme-içme mekanları, el sanatları ve atölyelerin yanı sıra Velespit (bisiklet) Müzesi programları alana yerleştirildi. Temel strateji, mevcut yapıları korumanın ötesinde varlıklarını bir potansiyel olarak değerlendirmek ve doğru noktalara yapılan eklemelerle örüntüyü, sokağı, aralığı ve meydanı -yani kamusal yaşantıyı- yeniden kurmak oldu.

Betonarmeyle üretilmiş “geleneksel görünümlü” bu yapılara tam tersi bir yaklaşımla özgün ahşap karkas yapılar eklenerek örüntü ve mekansal ilişkiler geliştirildi. Bu eklemelerin en kapsamlısı Velespit Müzesi’nde gerçekleşti; üç ayrı yapı olarak inşa edilmiş mevcut bloklar, ahşap karkas bir merdiven ve asansör sistemiyle birbirine bağlandı. Böylece girişi, çıkışı ve katlar arası hareketi tarif eden, parçalı ama bütünlüklü bir sistem oluşturuldu.

Müze, Konya’nın 1920’lerden bu yana süren ve gelişen, yerelde iyi bilinen ancak ulusal ve uluslararası alanda pek tanınmayan bisiklet hikayesini anlatıyor. Bisikletin tarihi, parçaları ve Konya’da bisikletin gelişimini ele alan içerikler müzedeki sabit sergide görülebiliyor; sergilemede analog ve interaktif sistemler yoğun biçimde kullanılırken anlatı dijital içeriklerle de destekleniyor. Konya Meydan Evleri ve Velespit Müzesi bütünüyle, yıkıp yeniden yapmak yerine mevcudu dönüştüren, dönüştürürken de geçmişin izlerini çağdaş bir tektonikle katmanlaştıran bir mimari “ileri dönüşüm” (adaptive reuse / upcycling) örneği olarak kurgulanıyor.

Velespit Müzesi, 16 Şubat 2026’da düzenlenen resmi törenle açıldı. Konya aynı yıl Avrupa Spor Şehirleri ve Başkentleri Federasyonu (ACES Europe) tarafından “2026 Avrupa Bisiklet Başkenti” unvanına layık görüldü. Şehrin edindiği bu kimliği mekansallaştıran Velespit Müzesi; asırlık bisiklet geleneğini, spor altyapısını ve sürdürülebilir ulaşım vizyonunu görünür kılan bir hafıza mekanı olmasının yanı sıra kentin ulusal ve uluslararası ölçekteki turizm potansiyeli için de yeni bir çekim odağı niteliği taşıyor.