MAKER architecten tarafından Kortrijk’te tasarlanan Sosyal Konut Amaçlı Kentsel Dolgu Projesi, mevcut dokuyu yıkmadan dönüştüren akupunktur ölçeğinde müdahalelerle yapı adasının içini ortak bir yaşam alanına dönüştürürken, sosyal sürdürülebilirliği güçlendirmeyi amaçlıyor.

Sosyal Konut Kentsel Dolgu Projesi, Avrupa genelinde ortak bir soruya yanıt arıyor: Karmaşık bir kentsel dokuda, o yerin tarihsel katmanlarını ve kullanıcılarının yaşam izlerini koruyarak nasıl müdahale edilebilir? Kenti tümüyle yıkıp yeniden inşa etmek yerine, onu noktasal ve stratejik müdahalelerle, adeta akupunktur yöntemiyle nasıl canlandırmak mümkün?

Kortrijk’teki Tuighuisstraat boyunca uzanan bahçe-kent yerleşiminin özgün kurgusu zaman içinde büyük ölçüde kaybolmuş. Bireysel bahçelerin merkezi ortak bir yeşil alana bağlandığı sistem, yerini garaj kutularına ve kapatılmış arka eklentilere bırakmış. Asfalt bir servis yolunu çevreleyen kesintisiz garaj kapıları, ortada kalan artık bir yeşil alanı kuşatan kapalı bir çeper oluşturmuş. Bu durum, konutlarla merkezi alan, komşular ve farklı kuşaklar arasındaki ilişkileri zayıflatmış.

Proje bu perspektifi tersine çeviriyor. Arka cepheler yeni ön yüzler olarak ele alınıyor ve yapı adasının içi paylaşılan bir buluşma alanına dönüştürülüyor. Katılımcı süreçler ve malzemenin yeniden kullanımı aracılığıyla yerin belleği ve gündelik yaşam pratikleri mimari kurgunun parçası haline getiriliyor.

Mahalledeki 54 parselin 18’i sosyal konut idaresine ait. Bu parsellerden yedisi üç yeni yapı kütlesi altında birleştirilmiş, konut sayısı 16’dan 31’e çıkarılarak yoğunluk artırılmış. Farklı konut tipolojileri geliştirilmiş; zemin katta konumlanan ortak mekanlar karşılaşmaları ve topluluk yaşamını teşvik edecek biçimde tasarlanmış.

Demografik dönüşüm, göç hareketleri ve kırılgan grupların kentten dışlanması günümüz kentlerinin temel meseleleri arasında yer alıyor. Proje, bu sorunlara stratejik kentsel entegrasyon ve kapsayıcı konut tipolojileri aracılığıyla yanıt veriyor. “Kanguru konut” modeli, değişen aile yapıları ve demografik dinamiklere uyum sağlayabilecek esnek yaşam senaryoları sunuyor. Paylaşılan altyapılar sosyal etkileşimi artırarak yalnızlaşmayı azaltmayı, sosyoekonomik çeşitliliği desteklemeyi ve uzun vadeli topluluk sürekliliğini güçlendirmeyi hedefliyor.

Gündelik yaşam ölçeğinde proje; yeniden kurulan aile yapıları, ev-ofis modelleri ve değişken yaşam rotalarına yanıt veriyor. Konut birimleri, kuşaklararası birlikte yaşam, ev-ofis kullanımı, çok kuşaklı haneler ve birleşik aileler için uyarlanabilir plan çözümleri sunuyor. Bu yaklaşım, hem konutları hem de yapı adasının merkezindeki ortak alanı aktive ederek sosyal güvenliği artırıyor ve konut ile kamusal alan arasındaki ilişkiyi güçlendiriyor.

Yüz yılı aşkın geçmişe sahip özgün tuğlalar ve çatı kiremitleri, dairesel yapı stratejisi kapsamında yerinde yeniden kullanılmış. Geri kazanılan tüm malzemeler kalite testlerinden geçirilmiş. Cephe uygulamaları için yeterli performansı göstermeyen tuğlalar, korunaklı bir atölye iş birliğiyle mülkiyet sınırlarını tanımlayan gabion duvarlarda değerlendirilmiş. Yeni yapıda kullanılan tuğlaların yaşam döngüsü sonunda tekrar sökülebilmesini sağlamak amacıyla, çeşitli bileşimlerin test edilmesi sonucunda hibrit bir harç tercih edilmiş.