Fundació Mies van der Rohe tarafından yürütülen Lilly Reich Mimarlıkta Eşitlik Bursu kapsamında üretilen “Transnational Narratives: A Documentary Celebrating South Asian Women in Architecture”, mimarlık pratiğinde fırsat eşitliğini teşvik etmeyi ve tarihsel olarak görünmez kılınmış katkıları gün yüzüne çıkarmayı amaçlıyor. Burs; 1929 Barselona Alman Pavyonu’nun tasarımında ve uygulamasında Ludwig Mies van der Rohe’nin sanatsal ortağı olmasına karşın mimarlık tarihinde ikinci plana itilen Lilly Reich’ın mirasına atıfla kuruldu. Belgesel, ilk kez 10 Mart 2026’da Barselona’daki Mies van der Rohe Pavyonu’nda gösterildi.

Igea Troiani, Mamuna Iqbal, sanatçı-araştırmacı Paula Roush ve film yapımcısı Rime Tsujino tarafından üretilen belgesel; Sumita Singha, Chitra Vishwanath, Sara Khan, Fauzia Qureshi, Sajida Vandal ve Neelum Naz’ın meslek yolculuklarını odağına alıyor. Londra South Bank Üniversitesi’nden Prof. Igea Troiani ile Lahor Mühendislik ve Teknoloji Üniversitesi’nden Prof. Mamuna Iqbal röportajları ve araştırmayı yürütürken, filmin çekim ve kurgusunun büyük bölümü Tsujino tarafından üstlenildi.

Belgesel, mimarlığı tasarımı, eğitimi, araştırmayı ve toplumsal eylemi bir arada barındıran çok yönlü ve sorumluluk sahibi bir pratik olarak sunuyor. Göç, annelik, aktivizm ve ataerkil bağlamlar karşısında direnç gibi kişisel deneyimlerden yola çıkan film; bu mimarların kendi yollarını nasıl açtıklarını ve genç kuşaklar için nasıl birer rol modeline dönüştüklerini gösteriyor. Röportajlar üç soru ekseninde kurgulanıyor: mimar olmanın ne anlama geldiği, mimarların kendi ülkelerinde karşılaştıkları zorluklar ve feminist, kapsayıcı, uluslar ötesi bir pratiği nasıl kurdukları.

Filmin açılışı, RIBA (Royal Institute of British Architects) genel merkezinin cephesindeki kadın ve erkek figürleriyle birlikte, toplumsal cinsiyet kimliğinin kişisel deneyimden doğduğunu ve sabit olmadığını vurgulayan bir ifadeyle başlıyor. Katılımcılar; mimarlık pratiğinde dürüstlük ve empatinin önemine, kadın eğitimci olmanın zorluklarına ve mimarlık eğitiminin dünyayı değiştirmeye katkı sunabileceği inancına değiniyor. Zorluklar bahsinde ise sınıftaki tek kadın olmanın yarattığı yalıtılmışlık, ev sorumluluklarıyla birden fazla işi bir arada yürütme ve cinsiyetçilikle mücadele gibi disiplin sınırlarını aşan deneyimler paylaşılıyor.

Ekip, sinema aracını en geniş izleyiciye ulaşabilen mecralardan biri olarak tanımlıyor; filmin, altı kadın mimarın giyimini, hareketlerini, aksanlarını ve konuştukları farklı dilleri kaydederek onların mimarlık ortamındaki uluslar ötesi aktör konumunu görünür kıldığını belirtiyor. Feminizmi iş birliği ve empatiye dayanan bir düşünme biçimi olarak ele alan belgesel, kolektif eylem ve gücün paylaşımı gibi niteliklere dikkat çekiyor ve mimarlığa duyulan sevgiyi bu pratiğin temel değeri olarak öne çıkarıyor.

---

Kaynaklar

• Fundació Mies van der Rohe — “Lilly Reich Grant for Equality in Architecture”
  (https://miesbcn.com/project/lilly-reich-grant-for-equality-in-architecture/)
• Barcelona City Council / Institut Municipal Fundació Mies van der Rohe
  (https://guia.barcelona.cat/en/detall/institut-municipal-fundacio-mies-van-der-rohe-pavello-mies-van-der-rohe_96243111030.html)
• ArchDaily — Antonia Piñeiro, “Fundació Mies van der Rohe Presents ‘Transnational Narratives,’ a Documentary on Six South Asian Women Architects”
  (https://www.archdaily.com/1040163/fundacio-mies-van-der-rohe-presents-transnational-narratives-a-documentary-on-six-south-asian-women-architects)