Orman endüstrisi, Finlandiya ekonomisinin temel sektörlerindendir. 2022’de, orman endüstrisinin toplam üretimi 20 milyar avro civarındadır. Sektör, Finlandiya’nın ihracat gelirlerinin yaklaşık %18’ine karşılık gelmektedir. Finlandiya’da toplam 20,3 milyon hektarlık arazi, ahşap üretimi için ayrılmıştır ve ülke yüzölçümünün büyük bir kısmı ormanlarla kaplıdır. Kara yüzeyinin Dünya yüzeyinin yalnızca %0,07’sini oluşturmasına rağmen, küresel orman alanı içindeki payı yaklaşık on kat daha fazla olup %0,6 civarındadır (Ji vd., 2024). Finlandiya’da kereste ürünlerinin yaklaşık beşte dördü inşaat sektöründe kullanılmakta, özellikle konut projeleri bu kullanımın büyük kısmını oluşturmaktadır (Karjalainen, 2017).Yıllık büyüyen ağaç hacmi artışı yaklaşık 103 milyon m³’tür. 2023’de, toplam endüstriyel tomruk hasadı 73 milyon metreküp olarak gerçekleşmiştir. Bu büyüyen kaynak temeli; biyoenerji üretimi, inşaat sektörü, ahşap ürün endüstrisi ve çeşitli işlenmiş biyoproduklerin geliştirilmesi gibi birçok alanda kullanılmaktadır.

Fin inşaat tarihinin temeli, büyük ölçüde ahşap yapıya dayanmaktadır; bu malzeme özellikle küçük ölçekli yapılar için uzun süre egemen yapı malzemesi olmuştur (Ilgın ve Karjalainen, 2022). Finlandiya’daki rekreasyon amaçlı yapıların neredeyse tamamı ahşaptır ve günümüzde müstakil evlerin yaklaşık %90’ı ahşaptır (Savolainen vd., 2022). Ayrıca, müstakil ev yaptıran her üç kişiden biri kütük evleri tercih etmektedir (Lakkala vd., 2020). Ahşap yapı kullanımı, aynı zamanda kamu binalarında da giderek yaygınlaşmakta, özellikle okul gibi sağlıklı ve konforlu iç ortam koşullarının öncelikli olduğu yapılarda tercih edilmektedir (Ilgın vd., 2023). İstatistiklerine göre, 2010’lardan bu yana Finlandiya’da yaklaşık 500 ahşap anaokulu ve 300 ahşap okul inşa edilmiştir (Resim 1); bu durum, ülkenin sürdürülebilirlik ve sağlık odaklı yapı çözümlerine olan bağlılığının arttığını göstermektedir.

2024 yılı sonu itibarıyla, Finlandiya’da tatil konutları ve tarımsal yapılar hariç yaklaşık 1,55 milyon bina bulunmaktadır. Konut yapıları, bu bina stokunun üçte ikisini oluşturmakta olup, yaklaşık 3,2 milyon kayıtlı konut birimini kapsamaktadır. Son yirmi yıldır, ülke yılda 35.000–45.000 yeni konut inşa ederek konut stokunun yıllık yaklaşık %1’lik bir yenilenme oranını korumaktadır (Karjalainen ve Ilgın, 2024).

Finlandiya, İspanya’dan sonra Avrupa’nın en çok apartmanlaşmış ikinci ülkesidir; tüm konut birimlerinin %47’si apartmanlarda yer almaktadır. Her yıl inşa edilen yeni konutların yaklaşık %75’i apartman binalarında yer almakta ve bu yapılarda genellikle 28–32 daire bulunmaktadır. Son 60 yıldır, Finlandiya’daki apartman inşaatlarında beton, hakim yapı malzemesi olmayı sürdürmektedir (Karjalainen vd., 2021). İklim değişikliği, bilimsel olarak kanıtlanmış bir gerçektir. Ahşap, ekolojik, çevre dostu ve yenilenebilir bir yapı malzemesidir (Ilgın ve Karjalainen, 2021; Ilgın vd., 2021). Büyüme sürecinde bir metreküp ahşap, atmosferden yaklaşık bir ton CO₂ emebilir. Ormanlar önemli bir karbon yutağı işlevi görürken, kereste ve ahşap ürünleri uzun vadeli karbon depolama çözümü sunar. Bu özellikleri sayesinde ahşap, küresel ısınmayı azaltmada kritik bir rol oynamakta olup, sürdürülebilir yapı malzemesi olarak küresel ölçekte teşvik edilmelidir. Ayrıca, orman sektörü, Finlandiya’nın biyoekonomisinin temel yapı taşlarından biri olup, toplam değerinin yarısından fazlasını karşılamaktadır (Nifatova vd., 2024).

Finlandiya’nın İmar Yasası kısa süre önce reforme edilmiş olup, 1 Ocak 2025 itibarıyla yürürlüğe girmiştir. 2026 yılı başından itibaren, binaların çevresel etkilerinin değerlendirilmesi zorunlu hale gelecektir. Hükümet, çevresel gerekçelerle, emisyon ve enerji yoğun yapı malzemeleri yerine olanak dahilinde ahşabın tercih edilmesini özellikle vurgulamıştır. İklim değişikliğiyle mücadele doğrultusunda, Finlandiya’daki belediyelerin %60’ından fazlası, ahşap yapılaşmayı desteklemete ve imar planlarında birçok alanı ahşap yapılar için tahsis etmiştir. Bu kapsamda, konut binaları, banliyölerdeki mevcut konut cephelerinin enerji verimli şekilde yenilenmesi, ek kat uygulamaları ve boşluk alanlara yapı inşası, ahşap yapılaşmanın Finlandiya’daki en yüksek büyüme potansiyeline sahip alanları olarak görülmektedir.
1990’lardan bu yana, çok katlı ahşap yapılaşma ulusal politikaların merkezinde yer almakta ve gelecekteki pazar büyümesine dair güçlü beklentiler bulunmaktadır (Vihermäki vd., 2020). Üç adet pilot ahşap konut binasının inşasını takiben, Finlandiya’nın yangın yönetmeliği, 1997 yılında ahşap taşıyıcı ve cephe sistemine sahip dört kata kadar konut ve ofis binalarına, 2011 yılında ise sekiz kata kadar bu tür yapıların inşasına izin verecek şekilde revize edilmiştir.

2018 yılında yapılan bir başka düzenleme ile, sekiz kata kadar olan konut, ofis, konaklama ve kamu yapılarında da ahşap taşıyıcı ve cephe sistemlerinin kullanımına izin verilmiştir (The National Building Code of Finland, 2017). Ayrıca, fonksiyonel yangın tasarımı analizine dayanarak, sekiz katı aşan ahşap konut ve ofis binalarının inşa edilmesi de mümkündür. Bunun örneği, 16 katlı Joensuu Lighthouse binasıdır (Resim 2).

1995 yılından bu yana, Finlandiya’da iki katın üzerindeki ahşap apartmanların inşasına izin verilmektedir. Bu durum, yapı yönetmelikleri ve inşaat uygulamaları açısından önemli bir ilerlemedir. Mart 2025 itibarıyla, Finlandiya’da iki kattan yüksek toplam 200 ahşap apartman binası tamamlanmış olup, bu yapılar yaklaşık 6.000 daire barındırmaktadır. İki katlı küçük apartman binaları da dahil edildiğinde, Finlandiya’daki ahşap apartmanların mevcut pazar payının yaklaşık %6 olduğu tahmin edilmektedir. Bu yapıların genel olarak olumlu geri bildirimler almasına rağmen, pazarın genelinde yaygın bir rekabet üstünlüğü kazanmış değillerdir.
Mühendislik ürünü bir ahşap malzeme olarak CLT, en az üç kat tahtanın yapıştırıcıyla basınç altında birleştirilmesiyle fabrikada üretilen çok katmanlı bir yapı panelidir. 1990’lı yılların başlarında Almanya ve Avusturya’da geliştirilmiş ve ilk olarak küçük ölçekli projelerde kullanılmıştır. Ancak son yıllarda, CLT ile birlikte LVL’de yüksek katlı ahşap yapılarda taşıyıcı malzeme olarak giderek yaygınlaşmaktadır. LVL, ince yumuşak ağaç kaplamalarının lif yönleri birbirine paralel olacak şekilde, ısı ve basınç altında yapıştırılmasıyla üretilmektedir. Bu iki malzeme, yüksek mukavemet, rijitlik ve modern inşaatlarda çok yönlü kullanım olanakları sayesinde yükselen bir popülerlik kazanmıştır.

Finlandiya’da Ahşap Apartman Bina Taşıyıcı Sistemleri 
Ahşap konut yapılarında, çeşitli taşıyıcı sistemler kullanılmaktadır (Breyer vd., 2019). Finlandiya’daki üretim tesisleri, konut sektörünün ihtiyaçlarına uygun ahşap taşıyıcı elemanları üretme kapasitesine sahiptir. Finlandiya’daki ilk ahşap konutlarda, Amerikan platform iskelet (platform-framing) yaygındı. Bu sistem, taşıyıcı dikey elemanların kat kat sıralı bir şekilde düzenlenmesine dayanır (Resim 3). Uygulamasında, genellikle önceden işlenmiş ahşap bileşenlerin ya şantiyede birleştirilmesiyle, ya da farklı boyut ve tamamlanma düzeylerine sahip prefabrik modüller olarak entegrasyonu ile gerçekleştirilir.

Günümüzdeki ahşap konutlarda, büyük boyutlu taşıyıcı elemanlara tercih edilmekte olup, lamine ahşap giderek artan biçimde taşıyıcı iskelet sistemlerine (stud-frame) entegre edilmektedir. Ayrıca, çeşitli hibrit iskelet teknikleri de uygulanabilmektedir. Genel olarak, ahşap konutlardaki taşıyıcı sistem açıklıkları genellikle 4,5 ila 8 metre arasında değişmektedir. Fin ahşap konut cephelerinde, ağırlıklı olarak ahşap kullanılır. Ancak, tasarım çeşitliliği açısından farklı cephe malzemeleri de kullanılabilmektedir.

Taşıyıcı sistemler açısından: %44’ü platform iskelet sistemleri, %46’sı CLT hacimsel modüler sistemler, %5’i LVL-kolon/kiriş/kaburgalı döşeme sistemleri, %5’i CLT veya LVL döşeme elemanları, ve %1’i kütük iskeletli tek bina. Bu veriler, CLT ve LVL modüler yapı teknolojilerinin, Finlandiya’daki yeni çok katlı ahşap konutların baskın sistemleri haline geldiğini göstermektedir. 2018 yılında yangın yönetmeliğinde yapılan önemli bir düzenleme, iç mekanda görünür ahşap yüzey kullanımına izin vermiştir. Bu değişiklik, masif ahşap yüzeylerin açıkta bırakılmasına olanak tanımış, böylece CLT sistemlerinin mimari ifadesini güçlendirmiştir. Ara kat döşemelerinde, genellikle ahşap-beton bileşik döşeme sistemleri tercih edilmiştir; bunun nedeni, üstün darbe sesi yalıtım performansıdır. Son yıllarda, CLT, Finlandiya’daki konut projelerinde yaygın olarak kullanılmaktadır (Vatanen vd., 2017). Bu sistemde, düşey ve yatay taşıyıcı elemanlar, genellikle büyük boyutlu ahşap panellerden oluşmaktadır. Buna ek olarak, Fin ahşap konut sektöründe, CLT ve LVL kullanılan hacimsel modüler yapı sistemleri de son yıllarda hızla önem kazanmıştır. Bu sistemlerde kullanılan kuru, hafif ve yüksek düzeyde prefabrik yapı elemanları, montaj sürecini büyük ölçüde hızlandırmakta ve toplam maliyeti düşürmektedir (Resim 4, 5).

Ancak, taşıma kısıtlamaları nedeniyle, standart modüler yapı elemanlarının boyutları genellikle 4,5 metre genişliğinde, 3 metre yüksekliğinde ve 13,5 metre uzunluğunda olmaktadır. Ayrıca bazı Fin konut projelerinde, LVL teknolojisine dayalı kolon-kiriş-kaburgalı döşeme sistemleri kullanılmıştır. Bu sistem, nispeten ileri düzeyde bir yapı yaklaşımıdır ve özellikle 3-4 katlı ahşap konut ve ofis binalarının inşasında rekabetçi bir çözüm sunmaktadır. Ek olarak, Glulam (yapıştırılmış lamine ahşap), kiriş-kolon taşıyıcı sistemleri için uygun bir yapı malzemesidir. Finlandiya’da CLT sisteminin gelişimi, başlangıçta Stora Enso tarafından desteklenmiştir. Firma, 2016 yılında, yapıştırılmış kaplama katmanlarından oluşan LVL panellerinin üretimine de Varkaus’da başlamıştır. LVL ürünlerinin diğer önemli yerli üreticisi ise Metsä Wood’dur. Finlandiya’da CLT üretimi ise daha erken başlamıştır; Aralık 2014’te, Kuhmo’daki CrossLam fabrikasının kurulmasıyla yerli üretim süreci resmen başlamıştır (Resim 6). Bu tarihten itibaren CLT panel üretimi, Alajärvi’deki Hoisko CLT fabrikası gibi tesislerle daha da genişletilmiştir.

Finlandiya’daki Ahşap Apartmanlarda Kullanıcı Anketi
1990’lı yılların sonlarında, Karjalainen (2002) tarafından, Finlandiya’daki ilk çok katlı ahşap apartmanlar üzerine kapsamlı bir kullanıcı anketi gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada, toplamda 20 bina ve 242 daireden oluşan yedi ahşap apartman kompleksi incelenmiş ve %82 gibi oldukça yüksek bir yanıt oranı ile sonuçlanmıştır. Bulgular, katılımcıların ahşap apartmanlara olumlu yaklaştığını ve Fin yapı sektöründe ahşap kullanımının artırılmasını arzu ettiklerini ortaya koymuştur.
2017’de, Fin Çevre Bakanlığı, Tampere Üniversitesi Mimarlık Bölümü tarafından yürütülen yeni bir ahşap apartman araştırmasını finanse etmiştir. Bu çalışmada, Finlandiya genelindeki en güncel dokuz ahşap apartman projesi değerlendirilmiş olup, toplamda 17 bina ve 585 konut birimi incelenmiştir. 308 konuttan gelen yanıt, %53’lük bir oranla değerlendirilmiştir (Karjalainen ve Ilgın, 2021).

Savolainen vd. (2022) ise, Tampere’deki çok katlı ahşap apartmanlara yönelik kullanıcı görüşlerini inceleyen bir anket çalışması yürütmüş ve 151 yanıt toplamıştır. Bulgular, kullanıcı memnuniyetinin yüksek olduğunu göstermektedir. Çoğu sakin, temiz hava kalitesi, kışın yeterli iç sıcaklık, güvenlik, ve depolama, konum, cephe tasarımı ile iç mekanda ahşap görünürlüğü (Resim 7) gibi işlevsel unsurlardan memnun kalmıştır. Ancak, üst katlardan ve merdiven boşluklarından gelen gürültü sorunları bazı kullanıcılar tarafından dile getirilmiştir. Ayrıca, özellikle çevre bilinci yüksek kullanıcılar arasında, düşük karbon salımlı ve doğa dostu malzemelerle üretilmiş, sıcak bir atmosfer sunan ahşap iç mekanlara olan talep dikkat çekmiştir. Ahşabın en çok cephelerde, zeminlerde ve tavanlarda tercih edildiği belirtilmiştir. Bu çalışma, mimarlar ve yükleniciler için kullanıcı beklentilerine uygun tasarım stratejileri geliştirme açısından önemli bir rehber niteliğindedir.

Tüm proje geliştiricileri, uygulanan projeleri oldukça başarılı olarak değerlendirmiş ve kullanım sürecinde olumlu geri bildirimler aldıklarını belirtmişlerdir. Bu doğrultuda, yeni ahşap apartman projelerine devam etme konusunda güçlü bir istek ifade etmişlerdir. Konut inşaat sektöründe, farklı yapı malzemeleri, inşaat teknikleri ve ahşap endüstrisi paydaşları arasında rekabetin artması beklenmektedir. Bu alanda sürekli yenilikçilik, sektörü ileriye taşıyacak önemli bir unsur olarak görülmektedir. Böylece hem geliştiriciler hem de kullanıcılar için çeşitli çözüm alternatifleri sunulabilecek; aynı zamanda ahşap yapı sistemlerinin rekabetçi ve uygulanabilir bir yapı yöntemi olarak konumunu güçlendirmesi sağlanacaktır.

Fin Ulusal Ahşap Yapı Programları 
Finlandiya İstihdam ve Ekonomi Bakanlığı, Ulusal Ahşap Yapı Programı’nı, Ormancılık Strateji Programı ile eş zamanlı olarak 1 Ocak 2012 – 30 Eylül 2015 tarihleri arasında uygulamıştır. Bu programın temel amacı, inşaat sektörünün karbon ayak izini azaltmak ve yerli kaynaklı ahşap kullanımını artırarak sürdürülebilir yapılaşmayı desteklemekti. Bunun ardından, Çevre Bakanlığı, 1 Ağustos 2016 – 31 Aralık 2018 tarihleri arasında geçerli olan yeni bir ahşap yapı programı başlatmıştır. Programlar kapsamında, ülkenin önde gelen inşaat firmaları, yerel yönetimler ve kentsel gelişim kuruluşlarıyla iş birliği içinde, yeni ahşap yapı alanları sistematik biçimde belirlenmektedir. Odak noktası bireysel yapılar değil, büyük ölçekli projeler olup, ahşabın bu projelere doğal ve rekabetçi şekilde entegre edilmesi hedeflenmektedir. Fin hükümeti, ahşap yapılaşmayı aynı zamanda bölgesel ekonomik büyümeyi ve istihdamı destekleyici bir araç olarak görmektedir. Ahşabın inşaatta kullanımının genişlemesi, yerli ürün talebini artıracak, ihracat olanaklarını güçlendirecek ve ülke genelinde yeni iş alanları yaratacaktır.

Ahşap Yapı Eğitimi ve Sektörel İş Birliği 
Son 30 yılda, Finlandiya’daki tüm eğitim düzeylerinde ahşap yapı eğitimi, büyük ölçekli endüstriyel ahşap yapı talebine uyum sağlayacak şekilde sürekli güncellenmiştir. Mimarlar, yapı malzemesi olarak ahşaba yönelik artan ilgi göstermekte; bu eğilim, ahşap apartmanlar, okullar, konser salonları, ibadethaneler, köprüler ve spor tesisleri gibi yapılarda kendini göstermektedir. Yapı mühendisleri için ise, Eurokodlara geçiş, CE işaretlemeleri, ve enerji-çevre yönetmeliklerindeki değişiklikler, mesleki sürekli eğitimi zorunlu kılmıştır. Tasarımcılar için pratik ve sezgisel kılavuzlar, dijital araçlar ve uzmanlaşmış yazılımlar geliştirilerek, ahşap yapıların planlanması ve uygulaması kolaylaştırılmıştır. Ülke genelinde, standartlaştırma, verimlilik artırımı ve Ar-Ge faaliyetleri güçlendirilmiş, sektör paydaşları arasında iş birliği ve iletişim geliştirilmiştir. Yoğun rekabet ortamı, ahşap ürünleri sektörünün uluslararası pazardaki büyümesi açısından kritik görülmektedir. Ayrıca, ürün inovasyonu, üretim teknolojileri, sektörel ağlar ve pazar uzmanlığı alanlarında önemli gelişmeler sağlanmıştır.

Endüstriyel ahşap apartman inşaatında verimliliğin artırılması, yalnızca tekil süreç optimizasyonlarıyla değil, tüm inşaat sürecinin bütüncül şekilde geliştirilmesiyle mümkün olabilir. Ahşap apartmanların rekabet gücünü artırmada kilit unsurlar, başta tasarım çözümlerinin standartlaştırılması olmak üzere, hem endüstriyel modüler üretimin hem de şantiye süreçlerinin optimize edilmesidir. Verimlilik artışı, ayrıca şu yollarla da sağlanabilir: Etkili tasarım yönetimi, uygun proje uygulama ve sözleşme modelleri, ve basitleştirilmiş şantiye lojistiği. Ancak, verimlilikte anlamlı bir sıçrama sağlanabilmesi için; yükleniciler, tasarımcılar, endüstriyel prefabrikasyon üreticileri, sahada çalışanlar ve en önemlisi konutların son kullanıcıları dahil olmak üzere, tüm paydaşların ortak çabasına ihtiyaç vardır.
Tasarımcılar ve sektör liderleri, araştırma projeleri aracılığıyla tanımlanan standartlaştırılmış geliştirme alanlarını hayata geçirmek ve uygulamaya almakla sorumludur. Ayrıca, ahşap apartman inşaatına özgü maliyet verilerinin toplanması ve iyileştirilmesi yönünde sürekli çabaya ihtiyaç vardır. Sonuç olarak, endüstriyel ahşap apartman yapımında verimliliğin artırılması yolunda ilerlemek; sürekli iş birliği, yenilikçilik ve tüm süreç bileşenlerine yönelik sistematik iyileştirmeleri içeren uzun soluklu ve bütüncül bir yaklaşımı gerektirmektedir.

Sonuçlar 
Ahşap yapı, biyoekonomiye önemli katkı sağlayan bir sistemidir. Ahşap kullanımının teşvik edilmesi, ormanların sürdürülebilir ve sorumlu yönetimini desteklemekte, böylece doğal kaynakların korunmasına katkı sunmaktadır. İnşaat projelerinde ahşap kullanımının genişletilmesi, aynı zamanda Fin Ulusal Enerji ve İklim Stratejisi’nde belirlenen hedeflere ulaşılması için etkili bir yöntemdir. Bu yaklaşım, 2030 yılına kadar ülkenin karbon ayak izini azaltma yönünde stratejik bir rol oynamaktadır. Bu çalışma, 1995–2025 yılları arasında Finlandiya’da inşa edilen çok katlı ahşap konut binalarının üç temel boyutunu incelemiştir: taşıyıcı iskelet tasarımı, bina yüksekliği, ve mülkiyet yapısı. Bulgular, en yaygın bina yüksekliğinin 3 ila 4 kat arasında olduğunu göstermektedir. Yapısal sistem açısından, en yaygın kullanılan yöntemler, platform iskelet sistemleri ile CLT hacimsel modüler eleman tasarımları olmuştur. Bu sistemler, Finlandiya’daki çok katlı ahşap konut yapılarında yük taşıma performansı, ön üretim avantajı ve uygulama hızına bağlı olarak öne çıkmaktadır. Ara kat döşemelerinde, ahşap-beton bileşik döşeme sistemleri yaygın biçimde tercih edilmiştir. Bu tercihin temel nedeni, söz konusu sistemlerin üstün darbe sesi yalıtım özellikleriyle kullanıcı konforunu artırmasıdır.
Ahşap apartmanların rekabet gücünün anlamlı şekilde artırılabilmesi için birkaç temel strateji önerilmiştir. Bunlar arasında, tasarım çözümlerinin standartlaştırılması, endüstriyel modüler üretim süreçlerinin ve şantiye operasyonlarının optimize edilmesi öne çıkmaktadır. Ayrıca, tasarım yönetiminin etkinleştirilmesi, proje ve sözleşme modellerinin geliştirilmesi ve şantiye lojistiğinin sadeleştirilmesi gibi alanlarda yapılacak iyileştirmeler sayesinde, inşaat sürecinde verimlilik artışı sağlanabileceği belirtilmiştir. Bu tür bütüncül yaklaşımlar, ahşap yapı sistemlerinin sürdürülebilir inşaat sektöründe daha geniş çapta benimsenmesini sağlayacaktır.

Teşekkür
Yazarlar, bu makalenin temelini oluşturan “Çok Katlı Ahşap Apartmanların Rekabet Gücü” başlıklı çalışmaya verdikleri desteklerden dolayı Tampere Üniversitesi Mimarlık Bölümü’ne, Fin Çevre Bakanlığı’na ve Tampere Bölge Konseyi’ne içten teşekkürlerini sunar.

Kaynaklar

• Breyer, D. Cobeen, K., Martin, Z. (2019). Design of Wood Structures- ASD/LRFD, Eighth Edition 8th Edition, McGraw-Hill Education.
• Ilgın, H.E. ve Karjalainen, M. (2022). Massive Wood Construction in Finland: Past, Present, and Future. In G. Du, X. Zhou (Eds.), Wood Industry – Past, Present and Future Outlook, InTech Open. https://doi.org/10.5772/intechopen.104979
• Ilgın, H.E., Karjalainen, M., Mikkola, P. (2023). Views of Cross-Laminated Timber (CLT) Manufacturer Representatives around the World on CLT Practices and Its Future Outlook, Buildings, 13(12), 2912. https://doi.org/10.3390/buildings13122912.
• Ilgın, H.E. and Karjalainen, M. (2021). Perceptions, attitudes, and interest of architects in the use of engineered wood products for construction: A review, Engineered Wood Products for Construction, IntechOpen (DOI: 10.5772/intechopen.98588).
• Ilgın, H.E., Karjalainen, M., Koponen, O. (2021). Review of the current state-of-the-art of dovetail massive wood elements, Engineered Wood Products for Construction, IntechOpen (DOI: 10.5772/intechopen.99090).
• Ji, T., Lin, Y., Yang, Y. (2024). ForestAdvisor: A multi-modal forest decision-making system based on carbon emissions. Environmental Modelling & Software, 181, 106190.
• Karjalainen, M. (2002). The Finnish Multi-Story Timber Apartment Building as a Pioneer in the Development of Timber Construction; University of Oulu: Oulu, Finland (In Finnish).
• Karjalainen, M. (2017). Status and Possibilities of Timber Construction in Finland, Wood-based Bioeconomy Solving Global Challenges. Lilja, K. (ed.). Helsinki: Ministry of Economic Affairs and Employment of Finland, Vol. MEAE 2/2017. pp.35-39. Retrieved from https://tem.fi/documents/1410877/2937056/Status+and+possibilities+of+wood+construction+in+Finland.
• Karjalainen, M. ve Ilgın, H. E. (2024). Fire Safety Solutions in Finnish Multi-story Timber-Frame Buildings. In International Scientific Conference on Woods & Fire Safety (pp. 300-307). Cham: Springer Nature Switzerland.
• Karjalainen, M., Ilgın, H. E., Tulonen, L. (2021). Main design considerations and prospects of contemporary tall timber apartment buildings: Views of key professionals from Finland. Sustainability, 13(12), 6593.
• Karjalainen, M. ve Ilgın, H.E. (2021). The Change over Time in Finnish Residents’ Attitudes towards Multi-Story Timber Apartment Buildings, Sustainability, 13(10), 5501.
• Lakkala, M., Luusua, A., Pihlajaniemi, J. (2020). Finnish perceptions of log and log architecture. Scandinavian Journal of Forest Research, 35(5-6), 296-307.
• Nifatova, O., Danko, Y., Petrychuk, S., Romanenko, V. (2024). Modern Bioeconomy Measurement in the Green Economy Paradigm: Four Pillars of Alternative Bioeconomy. Sustainability, 16(22), 9612.
• Savolainen, J.M., Ilgın H.E., Oinas, E., Karjalainen, M. (2022). Finnish Multi-Story Timber-Framed Apartment Buildings: Tampere Residents’ Perspectives, Buildings, 12(11), 1998. https://doi.org/10.3390/buildings12111998.
• The National Building Code of Finland – Structural Fire Safety. (2017). Decree of the Ministry of the Environment of Finland, Section 8.
• Vatanen, M., Sirkka, A., Pirttinen, V., Ahoranta, T. (2017). Current state and future of CLT construction in Finland, Interview study 2016, Lapland UAS Publications, Series B. Research reports and compilations 17/2017.
• Vihermäki, H., Toppinen, A., Toivonen, R. (2020). Intermediaries to Accelerate the Diffusion of Wooden Multi-storey Construction in Finland, Environmental Innovation and Societal Transitions, Volume 36, September 2020, pp.433-448.