2026 UN-Habitat Onur Ödülü Beş Konut Girişimine Verildi
UN-Habitat’ın Umman’ın başkenti Maskat’ta düzenlenen Dünya Habitat Günü töreninde açıkladığı 2026 Onur Ödülü (Scroll of Honour), Pakistan, Myanmar, Brezilya, Tunus ve Birleşik Krallık’tan beş konut girişimine verildi.
Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı (UN-Habitat) tarafından 1989’dan bu yana verilen Onur Ödülü, yeterli konut, sürdürülebilir kentleşme ve kentsel yaşamın iyileştirilmesine katkı sunan kişi ve kurumları ödüllendiriyor. Bu yıl “Herkes İçin Yeterli Konut” temasıyla kutlanan Dünya Habitat Günü kapsamında 5 Ekim’de Umman Kongre ve Sergi Merkezi’nde düzenlenen törende, Afrika, Asya, Avrupa ve Amerika kıtalarından gelen 101 aday arasından seçilen beş kazanan açıklandı.
Lahor merkezli Pencap Konut ve Kent Planlama Ajansı, 2024’te başlattığı “Apni Chhat Apna Ghar” (Kendi Çatım, Kendi Evim) programıyla küçük bir arsaya sahip düşük gelirli ailelere faizsiz konut kredisi sağlıyor. İnşaatın ilerleyişine göre aşamalı olarak verilen krediler, özellikle kadınların hane reisi olduğu aileleri ve kayıt dışı çalışanları hedefliyor. Myanmar’ın Bago kentindeki Housing NOW ise çatışma, yerinden edilme, yoksulluk ve afetlerden etkilenen aileler için yaklaşık bir haftada yerinde kurulabilen düşük maliyetli bambu evler üretiyor. Aynı tasarımı sınıflar, anaokulu, yetimhane ve toplum merkezi için de kullanan girişim, 2025 Myanmar depreminin ardından ailelerin evlerini yeniden inşa etmesine destek oldu. Ücretli çalışanlarının en az yarısını hizmet verdiği topluluklardan istihdam eden Housing NOW, Birmanca hazırladığı resimli yapım kılavuzuyla yerel marangozların kendi başlarına inşa etmesinin önünü açıyor.
Brezilya’nın Maricá kentindeki Aldeia do Espraiado – Tekoa Ara Hovy, ülkenin bir belediye tarafından kurulan ilk yerli köyü olarak öne çıkıyor. On yılı aşkın süre boyunca bir eyalet parkının içinde kuyu, sağlık ocağı ve güvenceli toprak hakkı olmadan yaşayan 13 Guarani Mbyá ailesi, 2025’in başında belediyenin finanse ettiği köye taşındı. Köyde iki dilli bir okul, kuyu suyu, güneş enerjili aydınlatma, kültür merkezi, ortak mutfak ve geleneksel tıbba ayrılmış bir odası bulunan sağlık ocağı yer alıyor. Tunus’un Bizerte kentinden eski bir üniversite öğretim üyesi olan Abdelmalek Ghannem ise 2009’da kurduğu Société Industrielle de Blocs (SOIB) ile taş ocağı ve maden artıklarını çok daha az çimento gerektiren kenetli yapı bloklarına dönüştürüyor. 100’den fazla yapı projesini tamamlayan ve yerel mimar, mühendis ve ustalara eğitim veren şirket, ilk franchise’ı ile yöntemini Cerbe’de de deniyor.
Ödülün beşinci sahibi Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan oldu. Khan; uygun fiyatlı ve sürdürülebilir konut ile iklime dirençli kentsel gelişmeye yönelik çalışmaları kapsamında “Building Council Homes for Londoners” programı, kiraların çalışanların gelirine göre belirlendiği “Key Worker Living Rent” kiralama modeli ve uygun fiyatlı konut sayısını artırıp enerji, alan ve güvenlik standartlarını yükselten planlama politikalarıyla ödüle değer görüldü. Londra’da bir sosyal konut sitesi yeniden inşa edilmeden önce planlar sakinlerin oyuna sunuluyor. BM-Habitat İcra Direktörü Anacláudia Rossbach, kazananların “küresel konut krizinin aşılamaz olmadığını kanıtladığını” belirterek “2030’a yalnızca dört yıl kalmışken bu tür çözümleri harekete geçirip yaygınlaştırmalıyız” dedi.


Fotoğraf: Lily Chen